Bazı kitaplar okunmak için yazılır; bazıları ise unutmamak için yazılır. Eğitimci, şair ve yazar Mustafa Ören’in hazırladığı Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü tam da bu amaç için unutmamak için yazılmış bir eser. Tüm ilgililer için bulunmaz bir kaynak olma özelliğinin yanında büyük bir vefa örneği de gösterir.
İlk bakışta Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü de sıradan bir biyografi kitabı gibi görünse de unutmamak için yazılan bir eser. Bu kitap, adeta bir şehrin kelimelerle örülmüş hafızası.
Şehirler yalnızca taşla, toprakla, caddelerle ve meydanlarla kurulmaz. Bir şehrin gerçek mimarları, ona anlam yükleyen insanlardır. Bir mısra yazan şair, bir hikâye anlatan yazar, sazıyla gönüllere seslenen bir ozan… İşte bir şehrin görünmeyen sokaklarını onlar inşa eder. Aradan yıllar geçse de bir şiirin sesi, bir romanın cümlesi, bir hatıratın satırları o şehrin ruhunda yaşamaya devam eder.
Mustafa Ören’in hazırladığı Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü, tam da bu ruhun izini sürüyor. Yılların araştırmasını, sabrını ve emeğini bir araya getirerek Manisa’nın edebiyat atlasını oluşturuyor. Mustafa Ören’in daha önce Manisa Kitapları Kaynakçası ve Antik Çağ’dan Günümüze Manisa Şiir Defteri gibi Manisa’nın kültürel mirasına yönelik çalışmalar yayımlamış olması da bu kitabın tesadüfi bir çalışma olmadığını gösteriyor.
Bir sözlük denildiğinde akla çoğu zaman kuru bilgiler gelir. Oysa iyi hazırlanmış sözlükler, sessiz kütüphanelerin en gür sesli kitaplarıdır. Çünkü her madde başı, bir ömrün özeti; her isim, ardında nice sevinçleri, mücadeleleri ve eserleri saklayan bir hikâyedir. Bu kitabı okurken yalnızca yazarları tanımıyorsunuz; aynı zamanda Manisa’nın değişen yüzünü, kültürel iklimini ve edebî birikimini de adım adım keşfediyorsunuz.
Belki de bu kitabın en kıymetli tarafı, “unutulmaya yüz tutan” isimleri yeniden gün yüzüne çıkarmasıdır. Zira unutulan her yazarla birlikte biraz da şehir hafızası eksilir. Hafızasını kaybeden şehirler ise zamanla kimliğini de kaybetmeye başlar.
Bugün Manisa denildiğinde akla Mesir Macunu, Spil Dağı ya da şehzadeler tarihi gelir. Oysa bu topraklar aynı zamanda nice kalemin mürekkebini taşımış, nice şiirin ilk mısrasına ev sahipliği yapmıştır. İşte bu eser, o görünmeyen kültürel damarları görünür hâle getiriyor.
Bir kitabın gerçek değeri bazen kaç sayfa olduğunda değil, kaç insanı birbirine bağladığında saklıdır. Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü de geçmişle bugünü, ustalarla genç kalemleri, unutulanlarla hatırlayanları aynı sayfalarda buluşturan bir kültür köprüsüdür.
Her şehir kendini anlatan bir kitabı hak eder. Manisa’nın sesi bazen bir gazelde, bazen bir halk türküsünde, bazen de bir romanın satır aralarında yankılanır. Mustafa Ören’in bu eseri ise bütün o sesleri tek bir ciltte toplamayı başarmış nadir çalışmalardan biridir.
Belki de bu kitabın en güzel cümlesi, henüz içinde yazılı olmayan cümledir: “Bir şehrin gerçek serveti, yetiştirdiği insanlardır.”
Bu yüzden Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü yalnızca bir başvuru kitabı değil; Manisa’nın kültürüne tutulmuş bir aynadır. O aynaya bakan herkes, yalnızca geçmişi değil, geleceğe bırakılması gereken edebî mirası da görecektir. Çünkü şehirler, ancak yazarlarıyla, şairleriyle ve sanatçılarıyla ölümsüzleşir.
Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü hazırlayan başta Mustafa Ören olmak üzere yayında emeği geçen tüm paydaşlara teşekkür ederim…

